สีหนาทสูตร

ในพระสูตรนี้ พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเรื่อง "ตถาคตพลญาณ 6" หรือกำลังของพระตถาคต ซึ่งเป็นคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้พระองค์สามารถประกาศธรรมและทำหน้าที่ศาสดาได้อย่างสง่างามเสมือนราชสีห์บันลือสีหนาท โดยสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้:

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบการประกาศธรรมของพระองค์ว่าเปรียบเสมือนการจับจองที่นั่งของผู้นำ (ที่นั่งแห่งวัวผู้) และการหมุนธรรมจักรให้เป็นไป โดยอาศัยพื้นฐานจากกำลังญาณ 6 ประการ ได้แก่:

• ฐานาฐานญาณ: ความรู้ในสิ่งที่ควรเป็นไปได้และเป็นไปไม่ได้ตามเหตุปัจจัย
• กรรมวิบากญาณ: ความรู้ในผลของกรรมทั้งในอดีต อนาคต และปัจจุบัน ตามลำดับเหตุปัจจัย
• ฌานวิมุตติญาณ: ความรู้ในความเศร้าหมอง ความผ่องแผ้ว และการออกจากฌาน สมาบัติ และวิโมกข์ทั้งหลาย
• ปุพเพนิวาสานุสติญาณ: ความสามารถในการระลึกชาติปางก่อนได้มากมาย
• จุตูปปาตญาณ: ความสามารถในการเห็นการจุติและการอุบัติของสัตว์ทั้งหลายตามกรรม
• อาสวักขยญาณ: ความรู้ในการทำอาสวะกิเลสให้สิ้นไป บรรลุถึงความหลุดพ้นด้วยปัญญาอันยิ่งในปัจจุบัน

พระพุทธองค์ทรงย้ำว่า หากมีผู้มาทูลถามในเรื่องเหล่านี้ พระองค์ย่อมสามารถตอบได้อย่างถูกต้องตามความเป็นจริง นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงสรุปหัวใจสำคัญว่า "สมาธิ" (Immersion) คือหนทางที่ถูกต้องและเป็นเหตุปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดปัญญาหยั่งรู้ในญาณเหล่านี้ ผู้ที่ขาดสมาธิย่อมไม่สามารถเข้าถึงความรู้แจ้งอันเป็นกำลังของตถาคตได้ ดังนั้น สมาธิจึงถือเป็น "มรรค" (Path) ที่แท้จริงในการเข้าถึงธรรม