อนาคามิผลสูตร

ใน อนาคามิผลสูตร (Anagami-phala Sutta) พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมถึงหนทางหรือคุณสมบัติที่จำเป็นในการบรรลุ อนาคามิผล (ผลแห่งการเป็นพระอนาคามี) ซึ่งเป็นระดับขั้นของพระอริยบุคคลที่ละสังโยชน์เบื้องต่ำได้หมดสิ้น โดยพระองค์ทรงเน้นย้ำว่า การจะเข้าถึงผลอันประเสริฐนี้ได้ จำเป็นต้อง "ละอกุศลธรรม 6 ประการ" ให้ได้เสียก่อน หากยังไม่สามารถละธรรมเหล่านี้ได้ ย่อมไม่สามารถบรรลุถึงอนาคามิผลได้เลย

ธรรมที่เป็นอุปสรรคต่อการบรรลุธรรมทั้ง 6 ประการ ประกอบด้วย:

• ความไม่มีศรัทธา: ขาดความเชื่อมั่นในคุณของพระรัตนตรัยและกฎแห่งกรรม
• ความไม่มีหิริ: ความไม่ละอายต่อการทำชั่ว
• ความไม่มีโอตตัปปะ: ความไม่เกรงกลัวต่อผลของบาปอกุศล
• ความเกียจคร้าน: การย่อหย่อนในการปฏิบัติและความเพียร
• ความไม่มีสติ: การขาดความระลึกรู้เท่าทันในกาย วาจา และใจ
• ความไม่มีปัญญา: ความเขลา ไม่รู้แจ้งในอริยสัจธรรม

พระพุทธองค์ทรงสรุปให้เห็นถึงหลักการเปลี่ยนผ่านจากภาวะที่ขวางกั้นไปสู่การบรรลุผลว่า การละทิ้งธรรมทั้ง 6 ประการข้างต้นถือเป็น หัวใจสำคัญ ที่จะปูทางให้ผู้ปฏิบัติสามารถขจัดกิเลสและเข้าถึงอนาคามิผลได้ในที่สุด พระสูตรนี้จึงเป็นบทเรียนที่เตือนให้พุทธศาสนิกชนหมั่นตรวจสอบตนเองอยู่เสมอว่ายังมีความบกพร่องในธรรมเหล่านี้หรือไม่ เพื่อที่จะพัฒนาตนเองให้ก้าวข้ามผ่านสภาวะแห่งปุถุชนไปสู่ความเป็นพระอริยบุคคลที่มีความบริสุทธิ์ยิ่งขึ้น