มหัตตสูตร

ในมหัตตสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต) พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วยคุณสมบัติ 6 ประการที่ทำให้ภิกษุผู้ปฏิบัติธรรมสามารถบรรลุถึงความยิ่งใหญ่ หรือการสั่งสมกุศลธรรมอันไพบูลย์ได้อย่างรวดเร็ว โดยสรุปใจความสำคัญของหัวข้อทั้ง 6 ประการได้ดังนี้

• เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยแสงสว่าง (อาโลกสัมปันโน): คือผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด รู้แจ้งในธรรม สามารถแยกแยะผิดชอบชั่วดีได้อย่างชัดเจน เปรียบเสมือนการมีประทีปส่องทางให้เห็นหนทางปฏิบัติที่ถูกต้อง
• เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยการปฏิบัติ (อาจารสัมปันโน): คือผู้มีวัตรปฏิบัติที่งดงาม เคร่งครัดในพระธรรมวินัย มีความสำรวมระวัง และแสดงออกถึงความประพฤติที่เป็นแบบอย่างที่ดี
• เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยความเลื่อมใส (ปสาทสัมปันโน): คือผู้มีความศรัทธาที่ตั้งมั่นในพระรัตนตรัยอย่างแน่วแน่ มีจิตใจที่ผ่องใสและเปี่ยมด้วยกำลังใจในการเดินตามทางมรรคผล
• เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยความปรารถนา (ฉันทสัมปันโน): คือผู้ที่มีความพอใจและเห็นคุณค่าในธรรมอย่างยิ่ง มีฉันทะในการศึกษาและปฏิบัติธรรมอย่างต่อเนื่อง
• ไม่ย่อหย่อนในการเจริญกุศลธรรม (อารัทธวิริโย): คือผู้มีความเพียรพยายามอย่างไม่ลดละ ไม่ทอดทิ้งภาระในการพัฒนาตนเอง และมีความตื่นตัวอยู่เสมอในการกำจัดอกุศล
• เป็นผู้ก้าวไปข้างหน้าอยู่เสมอ (อภินิหารี): คือผู้ที่มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาตนเองให้ดียิ่งขึ้นไปกว่าเดิม ไม่หยุดอยู่กับที่ และพยายามบรรลุธรรมในระดับที่สูงขึ้นเรื่อยๆ

โดยสรุป ธรรมะในพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงความพร้อมเพรียงแห่งการปฏิบัติ ทั้งในด้านปัญญา การประพฤติ และความเพียร ซึ่งหากภิกษุหรือผู้ปฏิบัติธรรมท่านใดประกอบด้วยคุณสมบัติเหล่านี้ ย่อมเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้การสร้างบารมีและการบรรลุคุณธรรมชั้นสูงเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็วและมั่นคงตามลำดับ