มหัตตสูตร

ใน มหัตตสูตร (Mahantattasutta) พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายเกี่ยวกับหลักปฏิบัติ 6 ประการที่ทำให้ภิกษุผู้ปฏิบัติธรรมสามารถบรรลุถึงความเป็นผู้ยิ่งใหญ่ (Mahantatta) และถึงความไพบูลย์ (Vepullatta) ในธรรมทั้งหลายได้ในเวลาไม่นาน ซึ่งเป็นหนทางสู่ความเจริญก้าวหน้าในทางธรรมและการบรรลุจุดมุ่งหมายสูงสุด

หลักธรรม 6 ประการที่ภิกษุผู้ปรารถนาความก้าวหน้าในธรรมควรยึดถือปฏิบัติ มีดังนี้:

• อาโลกพหุโล: ความเป็นผู้มากด้วยแสงสว่าง หมายถึงการหมั่นทำจิตใจให้สว่างไสวด้วยสติปัญญาและวิปัสสนาญาณ
• โยคพหุโล: ความเป็นผู้มากด้วยความเพียรพยายามหรือการประกอบความเพียรในการฝึกฝนตนเองอยู่เสมอ
• เวทพหุโล: ความเป็นผู้มากด้วยการสาธยายหรือการทำความเข้าใจในพระธรรมวินัยอย่างลึกซึ้ง
• อสัตุฏฐิพหุโล: ความเป็นผู้ไม่สันโดษในกุศลธรรม คือมีความปรารถนาที่จะก้าวหน้ายิ่งๆ ขึ้นไป ไม่หยุดยั้งอยู่เพียงความสำเร็จเล็กน้อย
• อนิกขิตตธุโร: ความเป็นผู้ไม่ทอดธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย คือมีความมุ่งมั่นตั้งใจจริง ไม่ลดละความพยายามในการทำความดี
• อุตตริ จ ปตาเรติ: ความเป็นผู้ขวนขวายในธรรมที่ยิ่งขึ้นไป คือการใฝ่เรียนรู้และปฏิบัติให้ถึงคุณธรรมที่สูงยิ่งขึ้นตามลำดับ

โดยสรุป พระสูตรนี้เน้นย้ำว่าความเป็นผู้ยิ่งใหญ่ในทางธรรมนั้นไม่ได้เกิดขึ้นจากความบังเอิญ แต่เกิดจากการที่ภิกษุมีความเพียรที่ต่อเนื่อง การไม่หยุดนิ่งอยู่กับที่ และการมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะยกระดับจิตใจตนเองให้สูงขึ้นอย่างไม่ลดละ ผู้ที่ประกอบด้วยธรรม 6 ประการนี้ ย่อมได้รับอานิสงส์คือความเจริญงอกงามในธรรมะอย่างรวดเร็วและมั่นคง