ปฐมนิรยสูตร (สูตรว่าด้วยนรกประการที่ 1) จากอังคุตตรนิกาย เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงจำแนกเหตุแห่งการไปสู่ภพภูมิที่แตกต่างกัน โดยพิจารณาจาก "ธรรม 6 ประการ" ซึ่งเปรียบเสมือนดัชนีชี้วัดวิบากกรรมที่บุคคลได้รับหลังจากละโลกนี้ไปแล้ว โดยพระองค์ทรงเปรียบเทียบว่า ผู้ที่ประกอบด้วยธรรมเหล่านี้ย่อมถูกนำไปวางไว้ในนรกหรือสวรรค์เสมือนถูกนำไปส่งด้วยตนเอง

สำหรับบุคคลที่ต้องไปสู่ "นรก" นั้น เป็นผู้ที่ประกอบด้วยอกุศลธรรม 6 ประการ ได้แก่:

  • การฆ่าสัตว์ตัดชีวิต
  • การถือเอาของที่เจ้าของไม่ได้ให้ (ลักทรัพย์)
  • การประพฤติผิดในกาม
  • การกล่าวคำเท็จ
  • การมีความปรารถนาที่ลามก (มักมาก/ไม่รู้จักพอ)
  • การมีความเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ)
บุคคลที่ดำเนินชีวิตด้วยอกุศลเหล่านี้ ย่อมเป็นผู้สร้างกรรมหนักที่จะนำพาตนไปสู่ทุคติภูมิอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้

ในทางตรงกันข้าม สำหรับบุคคลที่ได้ไปสู่ "สวรรค์" นั้น เป็นผู้ที่ประกอบด้วยกุศลธรรม 6 ประการ ได้แก่:

  • การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์
  • การงดเว้นจากการลักทรัพย์
  • การงดเว้นจากการประพฤติผิดในกาม
  • การงดเว้นจากการกล่าวคำเท็จ
  • การมีความปรารถนาน้อย (สันโดษ)
  • การมีความเห็นชอบ (สัมมาทิฏฐิ)
การรักษาศีลและการมีทัศนคติที่ถูกต้องเป็นเหตุปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้จิตที่ผ่องใสย่อมนำพาชีวิตไปสู่สุคติภูมิ

บทสรุปสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า "กรรม" ที่ทำในปัจจุบันเป็นตัวกำหนดทิศทางของชีวิตในอนาคต โดยพระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า การละเว้นจากความชั่วร้ายทางกาย วาจา และการปรับความคิดให้ถูกต้อง (สัมมาทิฏฐิ) รวมถึงการมีความมักน้อย คือกุญแจสำคัญที่ทำให้มนุษย์สามารถเลือกทางเดินของตนเองไปสู่ภพภูมิที่เจริญได้

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุดวันที่ 2026-06-01