ทุติยนิรยสูตร

ทุติยนิรยสูตร (สูตรว่าด้วยนรกสูตรที่ 2) ในอังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต เป็นพระธรรมเทศนาที่พระพุทธองค์ทรงแสดงถึงเหตุแห่งการไปสู่อบายภูมิและสุคติภูมิ โดยกำหนดด้วยธรรม 6 ประการ ซึ่งเป็นการตอกย้ำถึงกฎแห่งกรรมและการรักษาศีลธรรมพื้นฐานในการดำเนินชีวิต

พระองค์ทรงชี้ให้เห็นว่า ผู้ที่ประกอบด้วยธรรม 6 ประการนี้ ย่อมมีสภาพเหมือนถูกนำตัวไปวางไว้ในนรก ได้แก่:

• ปาณาติปาตี: การฆ่าสัตว์ตัดชีวิต
• อทินนาทายี: การถือเอาของที่เจ้าของไม่ได้ให้ (ลักทรัพย์)
• กาเมสุมิจฉาจารี: การประพฤติผิดในกาม
• มุสาวาที: การพูดเท็จ
• ลุทโธ: ความโลภจัด
• ปกับโภ: ความคะนองหรือความหน้าด้าน

ในทางตรงกันข้าม พระพุทธองค์ทรงตรัสถึงบุคคลที่ประกอบด้วยธรรม 6 ประการ ซึ่งมีสภาพเหมือนถูกนำตัวไปวางไว้ในสวรรค์ ได้แก่:

• ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต: เว้นจากการฆ่าสัตว์
• อทินนาทานา ปฏิวิรโต: เว้นจากการลักทรัพย์
• กาเมสุมิจฉาจารา ปฏิวิรโต: เว้นจากการประพฤติผิดในกาม
• มุสาวาทา ปฏิวิรโต: เว้นจากการพูดเท็จ
• อลุทโธ: ความไม่โลภ
• อปกับโภ: ความไม่คะนอง ไม่หน้าด้าน

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำเรื่อง ศีล 5 โดยเพิ่มหัวข้อความโลภและความคะนองเข้ามาเป็นเครื่องชี้วัดสำคัญ หากบุคคลใดละเว้นจากอกุศลกรรมบถและขัดเกลาจิตใจให้ปราศจากความโลภและความหยาบกระด้าง ย่อมเป็นการรับประกันถึงการไปสู่สุคติในเบื้องหน้า ในขณะที่ผู้ที่ปล่อยตัวให้จมอยู่ในบาปอกุศลย่อมนำพาตนเองไปสู่นรกดุจการถูกส่งตัวไปรับโทษอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้