อัคคธัมมสูตร

อัคคธัมมสูตร (AN 6.83) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติ 6 ประการ ที่เป็นตัวกำหนดความสำเร็จในการบรรลุถึง “ธรรมอันเลิศ” หรือความสมบูรณ์แบบสูงสุดทางจิตวิญญาณ โดยพระองค์ได้เปรียบเทียบระหว่างบุคคลที่ขาดคุณธรรมกับบุคคลที่สมบูรณ์ด้วยคุณธรรม เพื่อให้ผู้ปฏิบัติธรรมได้สำรวจตนเองและพัฒนาจิตให้พร้อมสู่การหลุดพ้น

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือคุณสมบัติที่เป็นอุปสรรค และคุณสมบัติที่เป็นหนทางสู่การบรรลุธรรม ดังนี้:

• คุณสมบัติที่เป็นอุปสรรคต่อการบรรลุธรรม (ความเสื่อม): ได้แก่ การขาดศรัทธา, ไม่มีความละอายต่อบาป, ไม่เกรงกลัวต่อบาป, ความเกียจคร้าน, ความโง่เขลา และการมีความห่วงกังวลในร่างกายและชีวิตของตนเองอย่างเกินพอดี
• คุณสมบัติที่เป็นหนทางบรรลุธรรม (ความเจริญ): ได้แก่ ความศรัทธา, ความละอายต่อบาป (หิริ), ความเกรงกลัวต่อบาป (โอตตัปปะ), ความเพียร, ความมีปัญญา และการไม่ยึดติดห่วงกังวลในร่างกายและชีวิต

พระพุทธองค์ทรงย้ำเตือนว่า การจะบรรลุธรรมอันสูงสุดนั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับโชคชะตา แต่ขึ้นอยู่กับการฝึกฝนขัดเกลาคุณสมบัติภายในของบุคคลนั้นๆ การที่ผู้ปฏิบัติไม่มีความห่วงกังวลในร่างกายและชีวิตจนเกินไป (ไม่ตกเป็นทาสของตัณหา) ประกอบกับการมีปัญญาและวิริยะที่มั่นคง เป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้จิตใจสามารถก้าวข้ามขีดจำกัดและเข้าถึง ความสมบูรณ์แบบ หรือพระนิพพานได้ในที่สุด ดังนั้น การปรับปรุงตนเองด้วยหลักธรรมทั้ง 6 ประการนี้ จึงเป็นวิธีปฏิบัติที่ตรงไปตรงมาและเป็นทางรอดที่แท้จริงสำหรับผู้ที่ปรารถนาความหลุดพ้นจากวัฏสงสาร