อภัพพสูตร

ในอภัพพสูตร พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วยภาวะของผู้ที่ถึงพร้อมด้วยทิฐิ (สัมมาทิฏฐิ) หรือพระอริยบุคคลผู้มีปัญญาเห็นแจ้งในอริยสัจธรรม บุคคลผู้นี้จะไม่สามารถกระทำหรือก่อให้เกิดอกุศลธรรมอันเป็นเหตุแห่งความเสื่อมได้อีกต่อไป โดยสภาวะที่บุคคลผู้มีสัมมาทิฏฐิจะไม่มีทางเกิดขึ้นได้แก่ 6 ประการ ดังนี้

• สักกายทิฐิ: ความเห็นผิดว่ามีตัวตนหรือยึดมั่นในขันธ์ 5 ว่าเป็นตัวตน
• วิจิกิจฉา: ความลังเลสงสัยในหนทางแห่งการปฏิบัติหรือในพระรัตนตรัย
• สีลัพพตปรามาส: การยึดถือศีลพรตอย่างงมงายโดยมิได้มุ่งสู่การพ้นทุกข์
• ราคะ (ในระดับนำไปสู่อบาย): ความกำหนัดยินดีอย่างแรงกล้าที่เป็นเหตุแห่งทุคติ
• โทสะ (ในระดับนำไปสู่อบาย): ความโกรธแค้นหรือพยาบาทที่เป็นเหตุแห่งทุคติ
• โมหะ (ในระดับนำไปสู่อบาย): ความหลงผิดอันเป็นเหตุแห่งทุคติ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงระดับของความเป็นอริยบุคคล ซึ่งเมื่อปัญญาได้เห็นแจ้งในธรรมแล้ว อกุศลที่รุนแรงอันเป็นเหตุให้ไปเกิดในอบายภูมิจะถูกตัดขาดไปโดยสิ้นเชิง สภาวะเหล่านี้จึงกลายเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้สำหรับผู้ที่ถึงพร้อมด้วยสัมมาทิฏฐิ ซึ่งถือเป็นหลักฐานสำคัญที่ชี้ให้เห็นว่าการมีทิฐิที่ถูกต้องตามทำนองคลองธรรมนั้น เป็นเครื่องป้องกันการกระทำความชั่วและเป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการก้าวเข้าสู่กระแสแห่งพระนิพพาน