โคปกโมคคัลลานสูตร

โคปกโมคคัลลานสูตร (มัชฌิมนิกาย MN 108) เป็นพระสูตรที่บันทึกเหตุการณ์ภายหลังการปรินิพพานของพระพุทธเจ้าไม่นานนัก ณ กรุงราชคฤห์

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อพระอานนท์ไปเยี่ยมพราหมณ์โคปกโมคคัลลานะ ผู้กำลังควบคุมการบูรณะกำแพงเมืองราชคฤห์ พราหมณ์โคปกโมคคัลลานะได้ทูลถามพระอานนท์ว่า "มีภิกษุรูปใดบ้างหนอที่ถึงพร้อมด้วยธรรมทุกข้อทุกประการ ดุจดังพระโคดมผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า?"

พระอานนท์ตอบว่า "พราหมณ์ ไม่มีภิกษุแม้สักรูปเดียวที่ถึงพร้อมด้วยธรรมทุกข้อทุกประการ ดุจดังพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น" ท่านอธิบายว่า พระผู้มีพระภาคทรงเป็นผู้ยังมรรคที่ยังไม่อุบัติให้เกิดขึ้น ทรงเป็นผู้บอกทางที่ยังไม่มีใครบอก ทรงรู้แจ้งมรรคและฉลาดในมรรค ส่วนเหล่าสาวกในบัดนี้เป็นผู้ดำเนินตามมรรคที่พระองค์ทรงแสดงไว้แล้ว

ขณะที่ทั้งสองสนทนากันอยู่ วััสสการพราหมณ์ มหาอำมาตย์แห่งแคว้นมคธ ก็ได้เข้ามาร่วมวงสนทนา และถามพระอานนท์ว่า ในเมื่อพระพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว สังฆะยังคงสามัคคีและไม่วิวาทกันได้อย่างไร และมีอะไรเป็นที่พึ่งอาศัย

พระอานนท์อธิบายว่า พระสงฆ์ยังคงสามัคคีกันได้เพราะมีธรรมเป็นที่พึ่ง และมีศีลปาติโมกข์เป็นข้อวัตรปฏิบัติในการฝึกฝนตนเอง อีกทั้งพระสงฆ์ยังเคารพยำเกรงภิกษุผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบ ซึ่งเป็นผู้มีคุณสมบัติ 10 ประการ อันเป็นที่ตั้งแห่งศรัทธาและเป็นที่พึ่งของสังฆะ คุณสมบัติเหล่านั้นได้แก่ ความเป็นผู้มีศีลบริสุทธิ์ เป็นพหูสูต มีปัญญาเห็นแจ้งในธรรม ฝึกฝนตนเองในธรรมวินัย มีสมาธิอันตั้งมั่น และผู้ที่ได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ คือผู้ที่สิ้นกิเลสแล้ว เป็นต้น ด้วยเหตุนี้ สังฆะจึงดำรงอยู่ได้อย่างผาสุกและเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน แม้ไม่มีพระพุทธเจ้าประทับอยู่ก็ตาม.