ทุติยนิททสสูตร

ทุติยนิททสสูตร เป็นพระสูตรที่บันทึกเหตุการณ์เมื่อครั้งพระอานนท์ได้ไปเยี่ยมเยียนอารามของนักบวชลัทธิอื่นในเมืองโกสัมพี โดยในขณะนั้นเหล่านักบวชเหล่านั้นมีความเห็นว่า ผู้ที่ครองตนอยู่ในพรหมจรรย์อันบริสุทธิ์ครบ 12 ปี จึงจะได้รับสมญานามว่า “ผู้สำเร็จ (Graduate)” เมื่อพระอานนท์ได้ฟังดังนั้น จึงได้นำความไปกราบทูลถามพระพุทธเจ้าว่า ในทางธรรมวินัยนี้ การจะเป็นผู้สำเร็จวัดกันที่จำนวนปีที่บวชหรือไม่

พระพุทธองค์ทรงปฏิเสธแนวคิดดังกล่าว และแสดงธรรมว่าการเป็นผู้สำเร็จในพระธรรมวินัยนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่บวช แต่ขึ้นอยู่กับคุณธรรมภายใน 7 ประการ ที่เรียกว่า “นิททสธรรม” หรือคุณสมบัติของผู้สำเร็จ ได้แก่

• ศรัทธา: มีความเชื่อมั่นในสิ่งที่ควรเชื่อ
• หิริ: มีความละอายต่อบาป
• โอตตัปปะ: มีความเกรงกลัวต่อผลของบาป
• พหุสสุตะ: เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก (เป็นพหูสูต)
• วิริยารัมภะ: มีความเพียรพยายาม
• สติ: มีความระลึกได้เสมอ
• ปัญญา: มีความรู้แจ้งเห็นจริงในอริยสัจ

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติทั้ง 7 ประการนี้เท่านั้น จึงจะได้ชื่อว่าเป็น “ผู้สำเร็จ” โดยคุณสมบัตินี้ถือเป็นมาตรฐานเดียวกันไม่ว่าภิกษุผู้นั้นจะบวชมานาน 12 ปี 24 ปี 36 ปี หรือ 48 ปีก็ตาม การวัดความสำเร็จในทางพุทธศาสนาจึงยึดถือความถึงพร้อมด้วยจริยธรรมและปัญญามากกว่ากาลเวลาที่ผ่านไป