ปฐมพันธนสูตร

ปฐมพันธนสูตร (อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ภิกษุทั้งหลาย เพื่อชี้ให้เห็นถึงกลไกและอุบายที่สตรีใช้ในการผูกมัดบุรุษให้ตกอยู่ในอำนาจแห่งความลุ่มหลง ซึ่งเป็นเครื่องพันธนาการทางใจที่ทำให้สัตว์โลกต้องเวียนว่ายอยู่ในวัฏสงสารอย่างยากจะถอนตัว

พระองค์ได้ทรงจำแนกลักษณะที่สตรีใช้เป็นเครื่องมือในการดึงดูดและจับใจบุรุษไว้ 8 ประการ ได้แก่:

• การร้องไห้
• การหัวเราะ
• การพูดจา
• กิริยาอาการ
• การให้ดอกไม้
• การใช้กลิ่นหอม
• การใช้รสชาติ
• การสัมผัสทางกาย

ในบรรดาอุบายทั้ง 8 ประการนั้น พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการสัมผัส (สัมผส) โดยทรงสรุปว่า แม้การแสดงออกด้านอื่นจะสามารถดึงดูดใจได้ แต่สำหรับผู้ที่ถูกผูกมัดด้วย "สัมผัสทางกาย" นั้น ถือเป็นการติดกับที่แน่นแฟ้นและรุนแรงที่สุด ยากที่จิตใจจะหลุดพ้นไปได้โดยง่าย

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้มิได้มีเจตนาเพื่อตำหนิเพศใดเพศหนึ่ง แต่เป็นการชี้ให้เห็นถึงอิทธิพลของกามคุณและตัณหาที่เป็นบ่วงผูกมัดสัตว์โลกไว้กับความทุกข์ เพื่อให้ผู้ปฏิบัติธรรมได้เกิดความตระหนักรู้เท่าทันในเล่ห์เหลี่ยมของกิเลสและเครื่องล่อใจทางโลก ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญในการขัดเกลาจิตใจให้หลุดพ้นจากอำนาจของตัณหาและกามราคะ อันเป็นหนทางสู่ความสงบเย็นอย่างแท้จริง