ทุติยพลสูตร

ทุติยพลสูตร (อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระสารีบุตรเถระแสดงธรรมต่อหน้าพระพุทธองค์ เพื่ออธิบายถึงคุณสมบัติหรือ “พละ” (กำลัง) 8 ประการ ของพระอรหันต์ผู้สิ้นอาสวะกิเลส ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์ในการยืนยันความบริสุทธิ์แห่งจิตของตนเองว่าได้บรรลุธรรมอันสูงสุดแล้ว โดยกำลังเหล่านี้เป็นเครื่องบ่งชี้ถึงความสมบูรณ์แห่งวิมุตติหลุดพ้น ดังนี้

• การเห็นความไม่เที่ยง: มีปัญญาเห็นแจ้งในสังขารทั้งปวงโดยความเป็นของไม่เที่ยงตามความเป็นจริง
• การมองเห็นโทษของกาม: มีปัญญาเห็นแจ้งว่ากามทั้งหลายเปรียบเสมือนหลุมถ่านเพลิงที่เผาไหม้
• จิตน้อมไปในวิเวก: จิตย่อมโน้มเอียงไปสู่ความสงบสงัด ยินดีในเนกขัมมะและขจัดอาสวะให้สิ้นไปโดยเด็ดขาด
• การบำเพ็ญสติปัฏฐาน 4: มีความเชี่ยวชาญในการเจริญสติปัฏฐานเพื่อความรู้แจ้ง
• การบำเพ็ญอิทธิบาท 4: มีความเพียรที่ตั้งมั่นในฐานแห่งความสำเร็จทั้งสี่ประการ
• การบำเพ็ญอินทรีย์ 5: มีความสมดุลและเข้มแข็งในอินทรีย์ธรรม
• การบำเพ็ญโพชฌงค์ 7: มีองค์ประกอบแห่งการตรัสรู้ที่บริบูรณ์
• การบำเพ็ญอริยมรรคมีองค์ 8: มีการปฏิบัติที่สมบูรณ์ตามทางสายกลางเพื่อการดับทุกข์

สรุปได้ว่า พละ 8 ประการ นี้ไม่ใช่เพียงความรู้สึกส่วนบุคคล แต่เป็นสภาวะธรรมที่เป็นเครื่องยืนยันถึงความสำเร็จในการปฏิบัติ ผู้ที่เป็นพระอรหันต์ย่อมมีกำลังเหล่านี้เป็นฐานรองรับ ทำให้สามารถกล่าวได้อย่างมั่นใจว่ากิเลสทั้งปวงของตนได้สิ้นไปแล้ว ซึ่งเป็นการแสดงถึงความเพียรในการเจริญสติปัญญาและวิปัสสนาจนถึงที่สุดแห่งธรรมตามหลักคำสอนของพระพุทธองค์