เทวทัตตวัตถุ

เทวทัตตวัตถุ (เรื่องพระเทวทัต) ปรากฏในขุททกนิกาย ธรรมบท เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นถึงผลของการกระทำที่มุ่งร้ายต่อผู้บริสุทธิ์ โดยเฉพาะพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งนำไปสู่ความเสื่อมและหายนะในที่สุด

เนื้อหาเริ่มต้นจากเหตุการณ์ที่พระเทวทัต เกิดความริษยาและต้องการทำลายพระพุทธองค์ จึงได้วางแผนการชั่วร้ายหลายประการ เช่น การจ้างมือธนูมาลอบสังหาร การกลิ้งก้อนหินลงจากภูเขาคิชฌกูฏเพื่อหมายปลงพระชนม์ และการปล่อยช้างนาฬาคิรีที่กำลังตกมันให้ไปทำร้ายพระพุทธเจ้า แต่ด้วยพุทธานุภาพและความเมตตา เหตุการณ์ทั้งหมดจึงล้มเหลวและจบลงด้วยการที่พระเทวทัตต้องประสบกับความพินาศด้วยตนเอง

บทสรุปแห่งธรรมในพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงกฎแห่งกรรมและโทษของการผูกพยาบาท ดังนี้:

• โทษของการจองเวร: ผู้ที่คิดร้ายต่อผู้ไม่มีเวร ย่อมได้รับผลกรรมนั้นย้อนกลับมาดุจฝุ่นที่ซัดไปทวนลม
• ความเสื่อมของบุคคลผู้มักโกรธ: การขาดสติและความริษยาทำให้บุคคลสูญเสียมิตรและถูกตัดขาดจากหนทางแห่งความเจริญ
• ความเมตตาเป็นเกราะป้องกัน: การที่พระพุทธองค์ทรงเปี่ยมด้วยเมตตาธรรม ทำให้สิ่งชั่วร้ายทั้งปวงไม่อาจทำอันตรายได้

พระธรรมบทในส่วนนี้จึงเป็นคำสอนเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนละเว้นจากการกระทำที่เกิดจากความริษยาและพยาบาท ควรดำเนินชีวิตด้วยความมีสติ ไม่มุ่งร้ายต่อผู้อื่น เพราะผลแห่งกรรมชั่วนั้นย่อมติดตามผู้กระทำไปเหมือนเงาตามตัว โดยเฉพาะผู้ที่คิดร้ายต่อผู้บริสุทธิ์หรือผู้มีคุณธรรมสูงส่ง ย่อมต้องรับผลตอบแทนที่หนักหนาสาหัสทั้งในปัจจุบันและสัมปรายภพ