อิลลิสชาดก

อิลลิสชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงโทษของความตระหนี่ถี่เหนียวและความโลภ โดยมีเรื่องราวเปรียบเทียบระหว่างเศรษฐีผู้ตระหนี่ในอดีตและปัจจุบัน ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงผลกรรมของการไม่ยอมให้ทานและการหวงแหนทรัพย์สินเกินพอดี

• เรื่องย่อในปัจจุบัน: มัจฉริโกสิยะ เศรษฐีผู้ตระหนี่มีทรัพย์ 80 โกฏิ เกิดอยากกินขนมเบื้องแต่กลัวเปลืองทรัพย์ จึงแอบให้ภรรยาขึ้นไปทอดบนชั้น 7 ของปราสาท พระพุทธเจ้าจึงทรงส่งพระมหาโมคคัลลานะไปทรมานและอบรมสั่งสอน จนเศรษฐีและภรรยาคลายความตระหนี่ ถวายทาน นำทรัพย์มาทำบุญ และบรรลุโสดาปัตติผล
• เรื่องย่อในอดีต: ท้าวสักกเทวราช (ซึ่งเสวยชาติเป็นบิดาของอิลลีสเศรษฐีในอดีต) ทรงเห็นบุตรชายทำลายโรงทานและตระหนี่ถี่เหนียว จึงเสด็จลงมาแปลงกายเป็นอิลลีสเศรษฐีเพื่อแจกจ่ายทรัพย์สมบัติแก่ประชาชน จนกระทั่งเกิดความโกลาหลและต้องให้ช่างกัลบก (พระโพธิสัตว์) มาตัดสิน สุดท้ายท้าวสักกะแสดงองค์และขู่ว่าจะลงโทษ ทำให้อิลลีสเศรษฐีกลับตัวกลับใจตั้งมั่นในการให้ทาน

คำสอนหลักของพระสูตร: พระพุทธองค์ทรงแสดงให้เห็นว่าความตระหนี่เป็นบาปอกุศลที่นำความทุกข์มาให้และการให้ทานคือการสร้างกุศลที่แท้จริง พร้อมทั้งยกย่องพระมหาโมคคัลลานะในการทำหน้าที่เผยแผ่ธรรมะและทรมานผู้มีกิเลสหนาโดยไม่เบียดเบียน