อัตถัสสทวารชาดก

อัตถัสสทวารชาดก ว่าด้วยคุณธรรมแห่งประโยชน์ 6 ประการ ซึ่งเป็นประตูด่านแรกและเป็นอุบายสำคัญในการบรรลุความเจริญทั้งทางโลกและทางธรรม พระบรมศาสดาทรงแสดงพระธรรมเทศนานี้ ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อปรารภกุลบุตรผู้ฉลาดในประโยชน์คนหนึ่ง ที่เคยถามปัญหาเรื่องประตูแห่งประโยชน์ตั้งแต่ในอดีตชาติ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้แสดงถึงหลักธรรม 6 ประการ ที่บุคคลควรปรารถนาและประพฤติปฏิบัติเพื่อให้ถึงความเจริญ ซึ่งประกอบด้วย:

• ความไม่มีโรค: ความไม่มีความเสียดแทงหรือกระวนกระวายทั้งทางกายและจิตใจ ซึ่งเป็นลาภอันยิ่งใหญ่ ทำให้สามารถสร้างและใช้สอยลาภ ตลอดจนคุณพิเศษ เช่น ฌานและสมาบัติ ได้อย่างเต็มที่
• ศีล: ระเบียบวินัยและมารยาทอันดีงามในการดำเนินชีวิต
• ความคล้อยตามผู้รู้: การประพฤติตามโอวาทและคำแนะนำของบัณฑิตผู้เจริญ
• การสดับตรับฟัง: ความเป็นผู้คงแก่เรียน มีการศึกษาหาความรู้อย่างมีเหตุผล
• ความประพฤติตามธรรม: การละเว้นทุจริตและประพฤติสุจริตธรรม 3 ประการ
• ความไม่ท้อถอย: ความมีจิตใจไม่หดหู่ ไม่ตกต่ำ เป็นสภาพจิตที่สูงส่งและไม่เสื่อมคลาย

ในท้ายที่สุด พระศาสดาทรงประชุมชาดก โดยทรงระบุว่าบุตรผู้ฉลาดในปัญหานั้นได้กลับชาติมาเกิดเป็นบุตรคนปัจจุบัน ส่วนมหาเศรษฐีผู้บิดาในอดีตชาติคือพระองค์เองในปัจจุบันกาล