ปโรสหัสสชาดก

ปโรสหัสสชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงคุณค่าของปัญญาและความเข้าใจที่ถูกต้อง โดยมีเนื้อหาสรุปและคำสอนสำคัญดังนี้

• ที่มาของชาดก: พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภถึงพระสารีบุตรผู้สามารถพยากรณ์ปัญหาลึกซึ้งได้อย่างแตกฉาน ณ พระเชตวันมหาวิหาร โดยทรงย้อนเรื่องราวในอดีตกาลเมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นดาบสฤาษีในป่าหิมพานต์
• เหตุการณ์ในอดีต: เมื่อพระโพธิสัตว์ผู้เป็นอาจารย์ทำกาละ (เสียชีวิต) และไปเกิดในพรหมโลก เหล่าศิษย์ผู้ไม่เข้าใจภาษาธรรมและระดับคุณวิเศษที่อาจารย์บรรลุ (อากิญจัญญายตนสมาบัติ) จึงเข้าใจผิดว่าอาจารย์ไม่มีคุณวิเศษใดๆ และไม่ได้ทำสักการะ มีเพียงอันเตวาสิกผู้ใหญ่ (พระสารีบุตรในชาติปัจจุบัน) เท่านั้นที่รู้ความจริง แต่เหล่าศิษย์คนอื่นๆ กลับไม่ยอมเชื่อฟัง
• การแสดงธรรมโปรด: พระโพธิสัตว์ได้ลงจากพรหมโลกมาปรากฏกายเบื้องบนอากาศ เพื่อแสดงคาถาชี้แจงความจริงเกี่ยวกับคุณค่าของปัญญา ความว่า แม้จะมีคนพาลมารวมกลุ่มกันเป็นจำนวนพันคนและร้องไห้คร่ำครวญกันนับร้อยปี ก็ไร้ประโยชน์เพราะขาดปัญญา สู้ผู้มีปัญญาเพียงคนเดียวที่รู้แจ้งความหมายที่แท้จริงไม่ได้

คำสอนหลักของชาดก: พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า อันเตวาสิกผู้ใหญ่ในครั้งนั้นคือพระสารีบุตร ส่วนมหาพรหมคือพระองค์เอง คำสอนสำคัญจากเรื่องนี้คือ "ปริมาณไม่ได้เป็นเครื่องวัดความถูกต้อง" การมีพวกมากแต่ไร้ปัญญาย่อมไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจที่แท้จริง ปัญญาของผู้รู้เพียงคนเดียวที่มีความเข้าใจย่อมประเสริฐกว่าคนพาลจำนวนมากที่ไม่รู้เรื่องราวอะไรเลย