ทธิวาหนชาดก

ทธิวาหนชาดก เป็นชาดกที่สอนเรื่องอิทธิพลของการคบคน โดยมีเนื้อหาเริ่มจากพราหมณ์พี่น้อง ๔ คนที่ได้รับของวิเศษจากท้าวสักกะ ได้แก่ พร้าโต้ กลอง และหม้อนมส้ม ต่อมามีบุรุษผู้หนึ่งที่ได้แก้วมณีวิเศษได้ฆ่าดาบสทั้ง ๓ เพื่อชิงของวิเศษเหล่านั้นไป และใช้พลังจากของวิเศษยึดครองราชสมบัติจนได้เป็น พระเจ้าทธิวาหนะ

เมื่อพระเจ้าทธิวาหนะเสวยราชย์ พระองค์ทรงได้ต้นมะม่วงรสเลิศจากเทวดามาปลูกในสวน โดยดูแลเป็นอย่างดีด้วยน้ำนมและเครื่องหอม จนกระทั่งมีคนเฝ้าสวนอุบายชั่วแอบมาปลูกต้นสะเดาและเถาบรเพ็ดล้อมรอบต้นมะม่วง เมื่อเวลาผ่านไป รากและกิ่งของต้นสะเดาได้ซึมซับรสขมเข้าสู่ต้นมะม่วง ทำให้ผลมะม่วงที่เคยหวานกลับมีรสขมฝาด พระราชาจึงสอบถามพระโพธิสัตว์ผู้เป็นอำมาตย์บัณฑิตถึงสาเหตุที่เกิดขึ้น

พระโพธิสัตว์ได้ถวายวิสัชนาว่า “มะม่วงที่มีรสขมเพราะอาศัยอยู่ร่วมกับต้นสะเดา” ทำให้พระราชาเข้าใจสัจธรรมและสั่งให้กำจัดต้นสะเดาและบำรุงต้นมะม่วงใหม่จนกลับมามีรสหวานดังเดิม

บทเรียนและคติธรรมจากชาดกนี้:

• การคบคนผิดเป็นเหตุแห่งความเสื่อม: เปรียบเสมือนต้นมะม่วงที่ถูกต้นสะเดาเบียดเบียน ย่อมได้รับอิทธิพลที่ไม่ดีมาโดยไม่รู้ตัว
• ความสำคัญของสิ่งแวดล้อม: การอยู่ร่วมกับอสัตบุรุษหรือคนพาลย่อมนำมาซึ่งความเสียหาย แม้ผู้ที่มีพื้นฐานจิตใจดีก็อาจเปลี่ยนไปตามสังคมที่ใกล้ชิดได้
• การแก้ไขที่ต้นเหตุ: เมื่อทราบว่าสิ่งใดเป็นโทษ ต้องรีบตัดวงจรความชั่วร้ายนั้นทิ้ง เพื่อรักษาสิ่งที่ดีงามให้คงอยู่ต่อไป