วลาหกัสสชาดก

วลาหกัสสชาดก เป็นชาดกที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อเตือนสติภิกษุผู้กระสันอยากสึกเพราะหลงใหลในความงามของสตรี โดยเปรียบเทียบว่าการปล่อยตัวให้ตกอยู่ในอำนาจของกิเลสและตัณหาก็เปรียบเสมือนพ่อค้าที่ถูกนางยักษิณีหลอกล่อให้หลงเชื่อ จนนำไปสู่ความหายนะในที่สุด

เนื้อหาเรื่องราวกล่าวถึงพ่อค้าเรืออับปาง 500 คน ที่หลงเชื่อคำลวงของนางยักษิณีที่จำแลงกายมาเป็นหญิงงามและชักชวนไปอยู่ที่เมืองยักษ์ โดยนางยักษิณีจะคอยปรนนิบัติด้วยมารยาหญิงเพื่อมัดใจ แต่เมื่อตกกลางคืนจะจับพ่อค้าเหล่านั้นกินเป็นอาหาร หัวหน้าพ่อค้าคนหนึ่งได้ล่วงรู้ความจริงจึงชักชวนเพื่อนให้หนี แต่พ่อค้าครึ่งหนึ่งไม่เชื่อเพราะหลงในความสุขสบายชั่วคราวและรูปโฉมของนางยักษิณี จึงต้องจบชีวิตลงอย่างน่าเวทนา ในขณะที่พ่อค้าอีก 250 คนที่เชื่อฟังคำแนะนำของหัวหน้า ได้อาศัย พญาม้าวลาหก (พระโพธิสัตว์) ซึ่งมีความเมตตาเหาะมาช่วยเหลือพาข้ามทะเลกลับสู่บ้านเมืองได้สำเร็จ

คำสอนหลักและบทสรุป:

• การเชื่อฟังโอวาท: ผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ย่อมประสบความพินาศเหมือนพ่อค้าที่หลงเชื่อคำนางยักษิณี จนต้องจมอยู่ในกองทุกข์และอบายภูมิ
• ความมีสติปัญญา: ผู้ที่ทำตามโอวาทของพระพุทธเจ้า ย่อมเป็นผู้มีปัญญา รู้เท่าทันเล่ห์เหลี่ยมของกิเลสและมาร ย่อมพบกับความสวัสดีและเข้าถึงความพ้นทุกข์คือพระนิพพาน
• การเลือกทางเดิน: ชีวิตคนเราเปรียบเหมือนการเดินทาง การเลือกรับฟังมิตรแท้หรือผู้นำทางที่มีคุณธรรม (เปรียบได้กับม้าวลาหก) จะเป็นเครื่องนำพาชีวิตให้ปลอดภัยจากอันตรายทั้งปวง

ในบทสรุปของชาดก พระพุทธเจ้าทรงเผยว่า พญาม้าวลาหกในครั้งนั้นคือพระองค์เอง และการเชื่อฟังพระธรรมคำสอนย่อมนำพาสัตว์โลกให้ข้ามพ้นจากมหาสมุทรแห่งสังสารวัฏไปสู่ฝั่งที่ปลอดภัยและเป็นสุขได้จริง