จูฬนันทิยชาดก

จุลลนันทิยชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธองค์ทรงยกขึ้นมาเปรียบเทียบกับพฤติกรรมอันหยาบช้าของพระเทวทัต เพื่อชี้ให้เห็นถึง กฎแห่งกรรม ที่ผู้กระทำความชั่วย่อมได้รับผลตอบแทนอย่างสาสม ไม่ว่าจะในอดีตหรือปัจจุบัน

ในอดีตชาติ พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นวานรชื่อ นันทิยะ มีน้องชายชื่อ จุลลนันทิยะ ทั้งสองเป็นผู้มีความกตัญญูสูงยิ่ง ได้ละทิ้งฝูงวานรเพื่อมาปรนนิบัติดูแลมารดาผู้ตาบอดด้วยความรักและเสียสละ วันหนึ่งมีพรานป่าผู้กักขฬะหยาบช้าได้มาพบวานรทั้งสาม แม้พระโพธิสัตว์และน้องชายจะยอมสละชีวิตตนเองเพื่อแลกกับชีวิตของมารดา แต่พรานป่าผู้ปราศจากความเมตตาก็ยังคงฆ่าทั้งสามตัวเพื่อนำไปเป็นอาหาร

ทว่าทันทีที่พรานป่าผู้นี้กลับถึงบ้าน เขากลับพบกับหายนะอย่างฉับพลัน คือฟ้าผ่าลงที่บ้านจนไฟไหม้ภรรยาและลูกเสียชีวิตทั้งหมด ตัวเขาเองเมื่อทราบข่าวก็เสียใจอย่างหนัก จนกระทั่งเกิดอุบัติเหตุจนถึงแก่ความตายและถูกแผ่นดินสูบลงสู่อเวจีมหานรก ในวาระสุดท้ายนั้นเอง เขาจึงได้ระลึกถึงโอวาทที่อาจารย์เคยพร่ำสอนไว้เรื่อง การไม่กระทำกรรมชั่ว เพราะกรรมที่ทำย่อมย้อนกลับมาส่งผลต่อผู้กระทำเสมอ

บทสรุปและคำสอนสำคัญ:

• ความกตัญญู: พระโพธิสัตว์แสดงให้เห็นถึงการเป็นลูกที่ดี ยอมสละแม้ชีวิตเพื่อปกป้องมารดา
• กฎแห่งกรรม: บุคคลหว่านพืชเช่นใด ย่อมได้รับผลเช่นนั้น ผู้ทำดีได้รับผลดี ผู้ทำชั่วย่อมได้รับผลชั่วอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
• การตักเตือน: การเชื่อฟังคำสั่งสอนของครูอาจารย์ผู้หวังดีต่อศิษย์ย่อมเป็นเกราะป้องกันภัยจากความประมาท

ท้ายที่สุดพระศาสดาทรงสรุปว่า พรานป่าในครั้งนั้นคือ พระเทวทัต, พระโพธิสัตว์คือ พระองค์เอง, จุลลนันทิยวานรคือ พระอานนท์, และมารดาวานรคือ พระมหาปชาบดีโคตมี