สังคีติสูตร

สังคีติสูตร (DN33) ในทีฆนิกาย เป็นพระสูตรสำคัญที่พระสารีบุตรได้แสดงธรรมแทนพระพุทธเจ้า เพื่อรวบรวมและจัดหมวดหมู่หลักธรรมคำสอนของพระพุทธองค์ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นที่ท้องพระโรงอุพภตกะของพวกเจ้ามัลละ ณ นครปาวา หลังจากที่นิครนถ์นาฏบุตร (มหาวีระ) ศาสดาของศาสนาเชนได้เสียชีวิตลง และเกิดความแตกแยกทะเลาะวิวาทในหมู่สาวกของท่าน พระพุทธเจ้าทรงเห็นความสำคัญของการธำรงรักษาพระธรรมวินัยให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน จึงทรงให้พระสารีบุตรแสดงธรรมีกถาแก่ภิกษุสงฆ์ 500 รูปที่ปราศจากถีนมิทธะ (ความหดหู่และเซื่องซึม) เพื่อป้องกันความแตกแยกในอนาคต

สาระสำคัญของสังคีติสูตรคือ การสังคายนาหลักธรรมโดยการจัดหมวดหมู่เป็นกลุ่มตัวเลข เริ่มตั้งแต่ธรรมที่มีองค์ประกอบ 1 อย่าง ไปจนถึง 10 อย่าง การจัดเรียงนี้คล้ายกับวิธีการในอังคุตตรนิกาย ซึ่งช่วยให้ง่ายต่อการจดจำและศึกษา ตัวอย่างของธรรมที่จัดหมวดหมู่ ได้แก่ อกุศลมูล 3 (โลภะ โทสะ โมหะ) กุศลมูล 3 (อโลภะ อโทสะ อโมหะ) และอริยสัจ 4 (ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค) ไปจนถึงหมวด 10 เช่น อเสกขธรรม 10 จุดประสงค์หลักคือเพื่อให้พระธรรมวินัยดำรงอยู่ยั่งยืนยาวนาน เป็นประโยชน์สุขแก่ชนหมู่มาก ทั้งเทวดาและมนุษย์

สังคีติสูตรจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเป็นแบบอย่างของการสังคายนาพระธรรมวินัย และเป็นเครื่องมือในการรักษาความบริสุทธิ์ของคำสอน เพื่อส่งเสริมความสามัคคีในหมู่สงฆ์ และทำให้พระศาสนาไม่วิปริตเมื่อพระศาสดาปรินิพพานแล้ว นับเป็นการวางรากฐานสำคัญให้พระพุทธศาสนาสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน.