ราธอนิจจสูตร

ในราธอนิจจสูตร สังยุตตนิกาย (SN 35.76) พระราธะได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า และทูลขอให้พระองค์ทรงแสดงธรรมโดยย่อ เพื่อที่ท่านจะได้นำไปปฏิบัติอย่างตั้งใจ มีความเพียร และมุ่งมั่น เมื่ออยู่ตามลำพัง.

พระพุทธองค์ทรงประทานโอวาทแก่พระราธะว่า “ราธะ เธอพึงละความพอใจในสิ่งใดก็ตามที่เป็น ของไม่เที่ยง (อนิจจะ) เสีย” เมื่อพระราธะทูลถามว่า อะไรคือสิ่งที่ไม่เที่ยง พระพุทธองค์จึงทรงอธิบายขยายความอย่างละเอียด.

สิ่งที่ไม่เที่ยงนั้นครอบคลุมถึงอายตนะภายในและภายนอก ตลอดจนการรับรู้และความรู้สึกที่เกิดขึ้นจากสิ่งเหล่านั้น ได้แก่ ตา (จักขุ) รูป (สีต่างๆ) จักขุวิญญาณ (การเห็น) และ จักขุสัมผัส (การกระทบทางตา) ล้วนเป็นของไม่เที่ยง ความรู้สึกใดก็ตามที่เกิดขึ้นจากจักขุสัมผัส ไม่ว่าจะเป็นสุข ทุกข์ หรือไม่สุขไม่ทุกข์ ก็เป็นของไม่เที่ยงเช่นกัน

หลักการเดียวกันนี้ยังรวมถึงอายตนะและธรรมารมณ์อื่นๆ ได้แก่ หู เสียง โสตวิญญาณ โสตสัมผัส และความรู้สึกที่เกิดจากโสตสัมผัส จมูก กลิ่น ฆานวิญญาณ ฆานสัมผัส และความรู้สึกที่เกิดจากฆานสัมผัส ลิ้น รส ชิวหาวิญญาณ ชิวหาสัมผัส และความรู้สึกที่เกิดจากชิวหาสัมผัส กาย โผฏฐัพพะ กายวิญญาณ กายสัมผัส และความรู้สึกที่เกิดจากกายสัมผัส ตลอดจน ใจ ธรรมารมณ์ มโนวิญญาณ มโนสัมผัส และความรู้สึกที่เกิดจากมโนสัมผัส ล้วนเป็นของไม่เที่ยงทั้งสิ้น.

สรุปคือ สิ่งใดที่เป็น อนิจจัง พระพุทธเจ้าทรงสอนให้ ละความพอใจ ในสิ่งนั้นเสีย เพื่อการหลุดพ้นจากทุกข์.