เวทนา ทุติยอานันทสูตร

เวทนา ทุติยอานันทสูตร (สังยุตตนิกาย SN 36.16) เป็นพระสูตรที่พระอานนท์ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับเรื่อง "เวทนา" โดยละเอียด พระอานนท์กราบทูลถามว่า เวทนาคืออะไร ความเกิดขึ้นแห่งเวทนาเป็นอย่างไร ความดับแห่งเวทนาเป็นอย่างไร ปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งเวทนาเป็นอย่างไร คุณแห่งเวทนาเป็นอย่างไร โทษแห่งเวทนาเป็นอย่างไร และเครื่องสลัดออกจากเวทนาเป็นอย่างไร.

พระผู้มีพระภาคได้ทรงจำแนกตอบคำถามของพระอานนท์ว่า เวทนามี ๓ ประการ คือ สุขเวทนา (ความรู้สึกเป็นสุข), ทุกขเวทนา (ความรู้สึกเป็นทุกข์) และอทุกขมสุขเวทนา (ความรู้สึกไม่สุขไม่ทุกข์). ความเกิดขึ้นแห่งเวทนาย่อมมี เพราะผัสสะ (การกระทบ) เกิดขึ้น. ส่วนความดับแห่งเวทนาย่อมมี เพราะผัสสะดับ.

ปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งเวทนา คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ) ไปจนถึง สัมมาสมาธิ (ความตั้งมั่นชอบ). คุณแห่งเวทนา คือ ความเพลิดเพลินและปีติโสมนัสที่อาศัยเวทนาเกิดขึ้น. ส่วนโทษแห่งเวทนา คือ การที่เวทนานั้นไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา. เครื่องสลัดออกจากเวทนา คือ การกำจัดและละฉันทราคะ (ความพอใจและความกำหนัด) ในเวทนานั้น.

นอกจากนี้ พระผู้มีพระภาคยังตรัสถึงความดับของสังขารตามลำดับ เช่น เมื่อภิกษุเข้าปฐมฌาน วาจาก็ดับไป และเมื่อเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ สัญญาและเวทนาก็ดับไป. สำหรับภิกษุผู้มีอาสวะสิ้นแล้ว ราคะ โทสะ และโมหะ ย่อมระงับไปโดยสิ้นเชิง.