มหาโควินทจริยา

เนื้อหาจาก มหาโควินทจริยา (Mahāgovindacariya) ในจริยาปิฎก อกิตติวรรค เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็น "มหาโควินทพราหมณ์" ปุโรหิตผู้เป็นใหญ่ที่ได้รับความเคารพอย่างสูงจากพระราชาถึง 7 พระองค์ ใจความสำคัญเน้นย้ำถึงการบำเพ็ญ ทานบารมี ขั้นสูงสุดเพื่อมุ่งตรงสู่พระสัพพัญญุตญาณ

เมื่อมหาโควินทพราหมณ์ได้รับลาภสักการะหรือบรรณาการจากพระราชาทั้ง 7 แคว้น พระองค์มิได้เก็บสะสมไว้เพื่อความสุขส่วนตน แต่กลับนำทรัพย์สินเหล่านั้นมา "มหาทาน" ครั้งใหญ่ที่แผ่ไพศาลและมั่นคงดุจห้วงมหาสح무ด (อกฺขพฺภํ สาครูปมํ) แสดงให้เห็นถึงน้ำใจที่เสียสละและความไร้ความตระหนี่ถี่เหนียวในทรัพย์สมบัติ

คำสอนหลักและแก่นแท้ของจริยาวัตรนี้ สามารถสรุปเป็นหมวดหมู่สำคัญได้ดังนี้:

• การไม่ยึดติดในทรัพย์: ทรัพย์สินเงินทองและธัญญาหารไม่ได้เป็นสิ่งน่ารังเกียจ แต่จิตใจของพระองค์ไม่ได้มีความยึดติดหรือต้องการสะสม (Napi natthi nicayo mayi)
• จิตใจที่กว้างขวางดุจมหาสมุทร: การให้ทานด้วยความปลื้มปีติ เปรียบเสมือนมหาสมุทรที่ไม่เคยเต็มและไม่เคยพร่อง พร้อมเกื้อกูลผู้ยากไร้อย่างทั่วถึง
• เป้าหมายสูงสุดคือพระโพธิญาณ: ทรัพย์ภายนอกหรือราชสมบัติไม่ใช่เป้าหมายสูงสุด แต่ "สัพพัญญุตญาณ" (การตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า) ต่างหากคือสิ่งที่ทรงรักและปรารถนายิ่งกว่าสิ่งใด

บทสรุปจากมหาโควินทจริยานี้ จึงเป็นตัวอย่างอันทรงพลังของการสละประโยชน์สุขส่วนตนเพื่อประโยชน์สุขของมหาชน และเป็นหนึ่งในกระบวนการบำเพ็ญบารมีเพื่อเตรียมพร้อมสู่การตรัสรู้ธรรมในกาลต่อมา