อัมพปาลิสูตร

พระสูตรอัมพปาลิสูตรนี้ บันทึกเรื่องราวเมื่อพระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ ป่ามะม่วงของนางอัมพปาลี ใกล้เมืองเวสาลี และได้ตรัสสอนธรรมะแก่เหล่าภิกษุ. พระองค์ทรงประกาศว่า สติปัฏฐาน ๔ เป็น เอกายโน มัคโค หรือหนทางอันเอก หนทางเดียวที่จะนำไปสู่การพ้นทุกข์และบรรลุเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา.

พระพุทธองค์ทรงชี้แจงถึงวัตถุประสงค์หลักของการปฏิบัติสติปัฏฐาน ๔ ซึ่งเป็นไปเพื่อ:

• ความหมดจดบริสุทธิ์ของหมู่สัตว์
• การก้าวล่วงความโศกและความร่ำไร
• การดับแห่งทุกข์และโทมนัส
• การบรรลุญายธรรม (อริยมรรค)
• การกระทำให้แจ้งซึ่งพระนิพพาน

พระพุทธองค์ทรงอธิบายรายละเอียดของสติปัฏฐาน ๔ ประการนี้ คือเมื่อภิกษุ:

• พิจารณาเห็น กาย ในกายอยู่: ด้วยความเพียร สัมปชัญญะ สติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
• พิจารณาเห็น เวทนา ในเวทนาอยู่: ด้วยความเพียร สัมปชัญญะ สติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
• พิจารณาเห็น จิต ในจิตอยู่: ด้วยความเพียร สัมปชัญญะ สติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
• พิจารณาเห็น ธรรม ในธรรมอยู่: ด้วยความเพียร สัมปชัญญะ สติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้

พระพุทธองค์ทรงย้ำว่า สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แหละคือหนทางอันประเสริฐยิ่ง ที่จะนำไปสู่ความบริสุทธิ์ การพ้นโศก การดับทุกข์ การบรรลุธรรม และการกระทำให้แจ้งซึ่งพระนิพพาน. เมื่อพระพุทธดำรัสจบลง ภิกษุทั้งหลายต่างก็เกิดความยินดีและน้อมรับพระธรรมเทศนานั้นด้วยความเคารพ.