ปฐมโกฏิคามสูตร

ปฐมโกฏิคามสูตร (สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สัจจสังยุต SN 56.21) เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดง ณ โกฏิคาม แคว้นวัชชี แก่ภิกษุทั้งหลาย. พระองค์ทรงเริ่มต้นด้วยการตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เพราะไม่รู้แจ้งแทงตลอดอริยสัจ ๔ ประการ เราและเธอทั้งหลายจึงเที่ยวเร่ร่อนไปตลอดกาลยาวนานอย่างนี้”

อริยสัจ ๔ ประการที่พระพุทธองค์ทรงกล่าวถึง ได้แก่ ทุกขอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือทุกข์), ทุกขสมุทยอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือเหตุแห่งทุกข์), ทุกขนิโรธอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือความดับทุกข์) และทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์). การไม่รู้แจ้งแทงตลอดในอริยสัจเหล่านี้ ทำให้สัตว์ทั้งหลายต้องเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏอยู่ร่ำไปอย่างยาวนาน.

พระพุทธองค์ทรงย้ำว่า เมื่อพระองค์ได้รู้แจ้งแทงตลอดอริยสัจ ๔ ประการแล้ว ก็สามารถถอนภวตัณหา (ความทะยานอยากในภพ) ได้แล้ว, ภวเนตติ (เครื่องร้อยรัดให้ติดอยู่ในภพ) ก็สิ้นไปแล้ว, รากเหง้าแห่งทุกข์ก็ถูกตัดขาดลง, และบัดนี้ภพใหม่ก็ไม่มีอีกต่อไป. ดังนั้น แก่นธรรมสำคัญของพระสูตรนี้จึงอยู่ที่การเน้นย้ำถึงความสำคัญของการทำความเข้าใจและรู้แจ้งในอริยสัจ ๔ เพื่อหลุดพ้นจากวัฏสงสารและเข้าถึงความดับทุกข์อย่างแท้จริง.