เอกปุคคลวรรค

เอกปุคคลวรรคในอังคุตตรนิกาย เอกนิบาตนี้ มุ่งเน้นไปที่ "บุคคลเอก" หรือ "บุคคลหนึ่ง" ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งยวดต่อโลก ซึ่งหมายถึง พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นหลัก โดยพรรณนาถึงคุณสมบัติและผลกระทบอันยิ่งใหญ่จากการอุบัติขึ้นของพระองค์ในโลก

เนื้อหาเริ่มต้นด้วยการระบุว่า พระตถาคต เสด็จอุบัติขึ้นในโลกเพื่อประโยชน์สุขของปวงชน เพื่ออนุเคราะห์โลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล และเพื่อความสุขของทั้งเทวดาและมนุษย์ การอุบัติขึ้นของพระองค์นั้นถือเป็นสิ่งที่หาได้ยากยิ่ง เป็นบุคคลผู้เป็นอัศจรรย์ เมื่อปรินิพพานแล้ว ย่อมเป็นที่เศร้าโศกเสียใจของชนจำนวนมาก พระองค์เป็นบุคคลผู้เป็นเอก ไม่มีผู้เสมอเหมือน ไม่มีใครเปรียบเทียบได้ เป็นยอดบุรุษที่หาผู้ใดเทียบเทียมไม่ได้ในโลก

เมื่อ พระพุทธเจ้า เสด็จอุบัติขึ้นในโลก ย่อมนำมาซึ่งการปรากฏของสิ่งสำคัญหลายประการ ได้แก่:

• จักษุอันยิ่งใหญ่ แสงสว่างอันยิ่งใหญ่ และรัศมีอันยิ่งใหญ่
• สิ่งอันยอดเยี่ยม ๖ ประการ
• การทำให้แจ้งซึ่งปฏิสัมภิทา ๔
• การแทงตลอดธาตุหลายอย่างหลากหลาย
• การทำให้แจ้งซึ่งผลแห่งวิชชาและวิมุตติ
• การทำให้แจ้งซึ่งผลแห่งโสดาบัน สกทาคามี อนาคามี และอรหัตต์

ท้ายที่สุด พระผู้มีพระภาคเจ้ายังทรงตรัสยกย่อง พระสารีบุตร โดยระบุว่าพระองค์ไม่เคยเห็นบุคคลอื่นใด ที่สามารถประกาศธรรมจักรอันยอดเยี่ยมที่พระตถาคตทรงหมุนไปแล้วให้ดำเนินไปได้อย่างถูกต้องเท่ากับพระสารีบุตร ผู้ซึ่งยังคงหมุนธรรมจักรนั้นไปได้อย่างถูกต้อง