สมณสูตร

สมณสูตร (อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต 3.81) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายเกี่ยวกับกิจวัตรอันพึงปฏิบัติของสมณะอย่างแท้จริง พระองค์ทรงชี้แจงว่า สมณะผู้มุ่งสู่ความบริสุทธิ์และพ้นทุกข์นั้น มีกิจสำคัญ ๓ ประการที่พึงกระทำอย่างต่อเนื่องและจริงจัง

กิจทั้ง ๓ ประการของสมณะ ได้แก่:

• การมุ่งมั่นในการฝึกฝน อธิสีลสิกขา (ศีลอันยิ่ง)
• การมุ่งมั่นในการฝึกฝน อธิจิตตสิกขา (จิตอันยิ่ง)
• การมุ่งมั่นในการฝึกฝน อธิปัญญาสิกขา (ปัญญาอันยิ่ง)

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า การฝึกฝน อธิสีลสิกขา คือ การตั้งใจรักษาศีลให้บริสุทธิ์ผุดผ่อง สำรวมกาย วาจา และใจให้เรียบร้อย ไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น ส่วนการฝึกฝน อธิจิตตสิกขา หมายถึง การพัฒนาจิตให้สงบ ตั้งมั่น เป็นสมาธิ ปราศจากนิวรณ์ทั้งหลาย เพื่อให้จิตมีพลังและสามารถหยั่งรู้ความจริงได้ และการฝึกฝน อธิปัญญาสิกขา คือ การเจริญปัญญาด้วยการพิจารณาธรรมตามความเป็นจริง เพื่อให้เห็นแจ้งในไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) และอริยสัจสี่ จนสามารถถอนอวิชชาและกิเลสทั้งปวงได้

ท้ายสุด พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงย้ำให้ภิกษุทั้งหลายตั้งใจฝึกฝนกิจทั้งสามนี้ด้วย ความเพียรอย่างแรงกล้า และ ความกระตือรือร้น อย่างเต็มเปี่ยมอยู่เสมอ โดยไม่ย่อท้อ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายสูงสุดแห่งการเป็นสมณะที่แท้จริง คือการหลุดพ้นจากวัฏสงสารและเข้าถึงพระนิพพาน นั่นคือแนวทางแห่งการปฏิบัติของสมณะอันนำไปสู่ความบริสุทธิ์อย่างแท้จริง.