ปธานสูตร

ปธานสูตร (AN 4.13) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงถึง สัมมัปปธาน ๔ หรือความเพียรชอบ ๔ ประการ ซึ่งเป็นหลักปฏิบัติสำคัญสำหรับภิกษุและผู้ปฏิบัติธรรม เพื่อการขจัดกิเลสและบรรลุความหลุดพ้น หลักธรรมนี้เน้นย้ำให้ผู้ปฏิบัติ ปลุกเร้าความเพียร พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิตไว้ และตั้งใจมั่น ในการจัดการกับอกุศลธรรมและส่งเสริมกุศลธรรม โดยมีรายละเอียดดังนี้:

• ความเพียรเพื่อป้องกันอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิด: ตั้งใจเพียรพยายามอย่างแรงกล้า เพื่อไม่ให้อกุศลธรรมหรือสิ่งที่ไม่ดีงามทั้งหลายที่ยังไม่เคยเกิดขึ้น มาเกิดขึ้นในใจของตน
• ความเพียรเพื่อละอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว: ตั้งใจเพียรพยายามอย่างแรงกล้า เพื่อละทิ้งอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วในใจ ให้หมดสิ้นไปโดยเร็วพลัน
• ความเพียรเพื่อทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิด: ตั้งใจเพียรพยายามอย่างแรงกล้า เพื่อให้กุศลธรรมหรือสิ่งที่ดีงามที่ยังไม่เคยมีเกิดขึ้นในใจ ได้เกิดขึ้นและเป็นไปในตน
• ความเพียรเพื่อรักษากุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วให้ตั้งมั่นและเจริญยิ่งขึ้น: ตั้งใจเพียรพยายามอย่างแรงกล้า เพื่อรักษากุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว ให้ตั้งมั่น ไม่เสื่อมหายไป แต่กลับเพิ่มพูน ไพบูลย์ เจริญเต็มที่ และสมบูรณ์ด้วยการบำเพ็ญภาวนา

พระสูตรนี้ยังได้กล่าวถึงอานิสงส์อันยิ่งใหญ่ของผู้ที่ปฏิบัติสัมมัปปธาน ๔ อย่างถูกต้อง ว่าย่อมสามารถ ขจัดอำนาจและอธิปไตยของพญามาร ได้ เมื่อไม่ยึดมั่นถือมั่นแล้ว ก็จะ ล่วงพ้นจากภัยแห่งชาติและมรณะ ซึ่งเป็นเครื่องผูกมัดสัตว์ไว้

ผู้ปฏิบัติจะบังเกิดความอิ่มเอิบ ไม่หวั่นไหว สามารถ เอาชนะพญามารพร้อมด้วยกองทัพ ของมันได้อย่างสิ้นเชิง ล่วงพ้นจากกองกำลังทั้งปวงของนามุจี (อีกชื่อหนึ่งของมาร) และเข้าถึงซึ่งความสุขที่แท้จริงและเป็นนิรันดร์