อาสีวิสสูตร

ใน อาสีวิสสูตร พระพุทธเจ้าทรงเปรียบเทียบอุปนิสัยของบุคคลในโลกกับ "งูพิษ" 4 ประเภท เพื่อให้เข้าใจถึงธรรมชาติของความโกรธและการแสดงออก ซึ่งช่วยให้เราสำรวจตนเองและเข้าใจผู้อื่นได้ดีขึ้น โดยพระองค์แบ่งประเภทบุคคลตามความถี่ในการโกรธและความยาวนานของความโกรธไว้ดังนี้

• พิษร้ายแรงแต่ไม่ออกฤทธิ์เร็ว (โกรธง่ายแต่หายเร็ว): เปรียบเสมือนคนที่มักโกรธบ่อยแต่ความโกรธนั้นอยู่ไม่นาน เป็นอุปนิสัยที่ร้อนแรงชั่วคราว
• พิษไม่ออกฤทธิ์เร็วแต่ร้ายแรง (โกรธยากแต่หายช้า): เปรียบเสมือนคนที่ไม่ค่อยโกรธ แต่หากได้โกรธแล้วจะเก็บความแค้นไว้ในใจนาน เป็นความโกรธที่ฝังรากลึก
• พิษร้ายแรงและออกฤทธิ์เร็ว (โกรธง่ายและหายช้า): เปรียบเสมือนคนที่มีอุปนิสัยโกรธบ่อยและยังผูกใจเจ็บไว้นาน เป็นบุคคลที่เปรียบได้กับงูพิษที่มีอันตรายร้ายแรงที่สุด
• พิษไม่ร้ายแรงและไม่ออกฤทธิ์เร็ว (โกรธยากและหายเร็ว): เปรียบเสมือนคนที่ไม่ค่อยโกรธและเมื่อโกรธก็หายได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นบุคคลที่น่านับถือที่สุด

คำสอนหลักของพระสูตรนี้มิได้เพียงเพื่อให้เราจำแนกผู้อื่น แต่เป็นการสอนให้เรา "รู้เท่าทัน" อารมณ์ของตนเอง การเข้าใจธรรมชาติของความโกรธเปรียบเสมือนการรู้จักพิษงู หากเรารู้ว่าตนเองมีอุปนิสัยโกรธง่ายหรือหายช้า เราย่อมสามารถใช้สติในการ ฝึกฝนและปรับปรุงจิตใจ เพื่อบรรเทาความโกรธให้ลดน้อยลง จนกระทั่งสามารถควบคุมอารมณ์ได้ดุจบุคคลประเภทสุดท้ายที่ไม่ตกเป็นทาสของความโกรธ อันนำไปสู่ความสงบเย็นในชีวิตและการอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างสันติสุข