ปฐมตถาคตอัจฉริยสูตร

ปฐมตถาคตอัจฉริยสูตร (อัจฉริยัพภูตธัมมสูตร) ว่าด้วยเรื่องความอัศจรรย์ที่ไม่เคยมีมาก่อน 4 ประการ ที่เกิดขึ้นพร้อมกับการปรากฏขึ้นของพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อแสดงให้เห็นถึงความยิ่งใหญ่และสถานะอันพิเศษของพระองค์ โดยในแต่ละวาระสำคัญจะปรากฏรัศมีแสงสว่างอันยิ่งใหญ่และสวยงามแผ่ซ่านไปทั่วโลกธาตุ แม้กระทั่งในช่องว่างระหว่างโลกที่มืดมิดจนแสงอาทิตย์หรือแสงจันทร์ส่องไปไม่ถึง ก็ยังปรากฏแสงสว่างนี้ขึ้น ทำให้เหล่าสรรพสัตว์ในที่มืดนั้นได้เห็นกันและกัน

เหตุการณ์สำคัญ 4 ประการที่ทำให้เกิดความอัศจรรย์นี้ ได้แก่:

• การจุติลงสู่ครรภ์: เมื่อพระโพธิสัตว์เคลื่อนจากสวรรค์ชั้นดุสิตลงสู่พระครรภ์พระมารดาด้วยความมีสติสัมปชัญญะ
• การประสูติ: เมื่อพระองค์ประสูติจากพระครรภ์พระมารดาด้วยความมีสติสัมปชัญญะ
• การตรัสรู้: เมื่อพระองค์ทรงบรรลุพระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ
• การแสดงธรรมจักร: เมื่อพระองค์ทรงประกาศธรรมจักร (หมุนวงล้อแห่งธรรม) เป็นครั้งแรก

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การอุบัติขึ้นของพระพุทธเจ้าเป็นเหตุการณ์ที่ยิ่งใหญ่และอัศจรรย์อย่างยิ่ง แสงสว่างที่ปรากฏขึ้นเป็นสัญลักษณ์สื่อถึงปัญญาญาณอันบริสุทธิ์ของพระพุทธองค์ที่สามารถขจัดความมืดมิดทางจิตวิญญาณให้แก่เหล่าสรรพสัตว์ทั้งในโลกมนุษย์และในภพภูมิอื่นๆ ทั่วทั้งจักรวาล โดยแสงสว่างแห่งธรรมนี้มีความรุ่งเรืองเหนือกว่ารัศมีของเทพยดาทั้งปวง ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันถึงความสูงส่งและพระบารมีอันหาที่สุดไม่ได้ของพระตถาคตเจ้า