คังคมาลชาดก

คังคมาลชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงอานิสงส์ของการรักษาอุโบสถกรรม โทษของกาม และคุณของขันติธรรม โดยมีเรื่องย่อและคำสอนสำคัญดังนี้

• อานิสงส์ของอุโบสถกรรม: พระโพธิสัตว์ได้รักษาอุโบสถเพียงกึ่งหนึ่งด้วยความสละชีวิต ส่งผลให้มาปฏิสนธิเป็นเจ้าชายอุทัยราช และต่อมาได้ครองราชสมบัติอันยิ่งใหญ่
• โทษของกามคุณ: กามเป็นสิ่งที่ไม่เคยทำ มหาชน ให้เต็มอิ่มได้ มีแต่จะแผดเผาจิตใจให้เร่าร้อน ผู้มีปัญญาควรพึงเว้นให้ขาด
• การออกบวชและการบรรลุธรรม: พระเจ้าอัฑฒมาสกราชทรงเห็นโทษของกามและสละราชสมบัติออกบวช บำเพ็ญตบะจนบรรลุเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า นามว่า "คังคมาล"
• คุณธรรมหลัก: แสดงให้เห็นถึงผลของความเพียร การละกามราคะ และการอดกลั้นด้วยขันติและโสรัจจะ ซึ่งนำมาซึ่งความสงบสุขทางจิตใจ

ในท้ายที่สุด พระศาสดาได้ทรงประชุมชาดก โดยระบุว่าพระเจ้าอุทัยราชในครั้งนั้นคือพระองค์เอง พระเจ้าอัฑฒมาสกราชคือพระอานนท์ และพระราชชนนีคือพระมหามายา