กฏาหกชาดก

กฏาหกชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธองค์ทรงปรารภภิกษุผู้มักโอ้อวดรูปหนึ่ง ณ เชตวันมหาวิหาร เพื่อตักเตือนให้ลดละความเย่อหยิ่งและรู้จักประมาณตน โดยมีเนื้อหาสำคัญเกี่ยวกับอดีตชาติของพระโพธิสัตว์ผู้เป็นเศรษฐีใหญ่แห่งเมืองพาราณสี

• ตัวละครสำคัญ: กฏาหกะ ทาสหนุ่มผู้ฉลาดในโวหาร ได้ฉวยโอกาสสวมรอยเป็นบุตรเศรษฐีโดยใช้ตราประจำตัวของนาย เดินทางไปยังเมืองชายแดนเพื่อหลอกแต่งงานกับธิดาเศรษฐีท้องถิ่น และใช้ชีวิตอย่างสุขสบายพร้อมกับแสดงอาการโอ้อวดดูถูกผู้อื่น
• จุดเปลี่ยนของเรื่อง: เมื่อท่านเศรษฐี (พระโพธิสัตว์) เดินทางมาพบ กฏาหกะเกิดความกลัวความผิดจึงรีบเข้าไปหมอบกราบและยอมทำหน้าที่รับใช้ตามเดิมอย่างนอบน้อม พระโพธิสัตว์จึงเกิดความเมตตาและเก็บเรื่องนี้ไว้เป็นความลับ โดยสอนคาถาให้ธิดาเศรษฐีเตือนสติสามีเมื่อเริ่มแสดงความเย่อหยิ่งเรื่องอาหาร
• บทสรุปและคติสอนใจ: วันหนึ่งเมื่อกฏาหกะติเตียนอาหาร ธิดาเศรษฐีจึงกล่าวคาถาเตือนสติว่า "ผู้ใดไปสู่ชนบทอื่น ผู้นั้นพึงกล่าวอวดแม้มากมาย... เจ้าของเงินจะติดตามมาประทุษร้ายเอา เชิญท่านบริโภคอาหารเสียเถิด" ทำให้กฏาหกะรู้ตัวว่าความลับถูกเปิดเผยแล้ว จึงเลิกความเย่อหยิ่งและใช้ชีวิตด้วยความสำรวมนับแต่นั้นมา

คำสอนหลัก: ชาดกเรื่องนี้สอนให้เห็นโทษของการพูดโอ้อวดและการหลอกลวง ซึ่งแม้จะปกปิดได้ชั่วคราว แต่ความจริงย่อมปรากฏในที่สุด บุคคลจึงควรมีความอ่อนน้อมถ่อมตน ไม่ลืมชาติกำเนิด และมีความสันโดษยินดีในสิ่งที่ตนมี